ውሽጣዊ ሕገ–ደንቢ ውዳበ
- ዕላማ
እዚ ውዳበ እዚ፣ ኣብ ኤርትራ ሰላማዊን ፍትሓዊን ለውጢ ንምምጻእ ብሓባር ዝሰርሕ ስሙር ምንቅስቓስ እዩ። ውልቀ-መላኽነት ዘስዓቦ ናይ ሞት እዋን ብምርዳእ፣ ስራሕና ብእምነት፣ ብምጽውዋር፣ ብፍትሕን ብቕልጣፈን ዝምራሕ እዩ።
ተወሳኺ መትከል: ንሕና እዞም ኣባላት፣ ነቲ ኣብ ኤርትራ ክመጽእ ዝድለ ዘሎ ኣወንታዊ ለውጢ ዘንቅድና ቀለስቲ ኢና።ንሓድሕድና ኣዝዩ ዓሚቝ ሌላ ዘለና፣ ብእምነትን ብቖራጽነትን ዝተኣሳሰርና መሓዙት ኢና።
- ዋንነትሓሳባትን ምስጢራውነትን
- ሓባራዊ ዋንነት: ፖሊሲታት፣ ስትራቴጂታትን ሰነዳትን ናይ መላእ ውዳበ ሓባራዊ ሃብቲ እምበር ናይ ውልቀሰብኣይኮኑን።
- ምስጢራውነትን ሳዕቤኑን: ኣብ ውሽጢ ውዳበ ዝዝተየሎም ሓሳባትን ስትራቴጂታትን ብዘይ ውሳነ መላእ ውዳበናብ ወጻኢ ክፈስስ ኣይፈቀድን። ምስጢር ውዳበ ምውጻእ ህይወት ኣባላት ኣብ ሓደጋ ዝሸምም ዓብዪ ገበን ስለዝኾነ፣ብኽቢድን ብሳዕቤንን እዩ ዝርአ።
- ኣፍልጦ ምሃብ: ሓደ ኣባል ፍሉይ ሓሳብ ወይ መጽናዕቲ ከቕርብ ከሎ፣ እቲ ውዳበ ነቲ ዘበርከቶ ኣስተዋጽኦ ብዕግበትይቕበሎን የመስግኖን።
- ምሕዝነትንጽንዓት ኣብ ሓሳባትን
- ኣብ ሓሳብ ምሕረት ዘይምግባር: ኣብ ጉዳይ ሃገርን ስትራቴጂን፣ ንጉጉይ ወይ ድኹም ሓሳባት ብንጹርንብዘይምሕረትን ንነቕፎን ንእርምን። ንጽሬት ስራሕና ክንብል፣ ንሕማቕ ሓሳባት ብሕሹኽሹክታ ወይ ብሕፍረትኣይንሕልፎን።
- ፍቕርን ምሕዝነትን: ሓሳባትና ብጽኑዕ ክጋጨዉ ከለዉ እኳ፣ ኣብ መንጎና ዘሎ ሰብኣዊ ፍቕሪ፣ ሕውነትን ምሕዝነትንግን ዘይነቓነቕ እዩ። ጽልኢ ምንጻግ ድኹም ሓሳብ ናብ ጽልኢ ውልቀሰብ ኣይቅየርን። ኩልና ሓድሕድና ንፋቐርንንተሓጋገዝን።
- ምፍታሕ ግጭታት: ኣብ መንጎ ኣባላት ዘይምርድዳእ እንተተፈጢሩ፣ ብመንገዲ ቅኑዕን ህዱእን ዘተ ብውሽጢይፈታሕ። ክልተ ወገን ክስማዕመዑ እንተዘይክኢሎም፣ እቶም ዝተረፉ ኣባላት ከም ዓረቕቲ ኮይኖም ይሽምግሉ።
- ኣገባብዝርርብ
- ክፉትነትን ቅንዕናን: ኣብ መንጎና ዝግበር ምይይጥ ኩሉ ግዜ ቅኑዕን ግሉጽን ክኸውን ኣለዎ። ሕቶታት ወይስክፍታታት ክህልዉና ከለዉ፣ ብዘይ ፍርሒ ብቐጥታ ንዛረበሎም።
- ብዕቱብነት ምስማዕ: ሓደ ኣባል ክዛረብ ከሎ፣ ካልኦት ኣባላት ሓሳቡ ብዘይምስጋል፣ ብትዕግስትን ብኣኽብሮትንይሰምዕዎ። ባህግና ንሓሳብ ሰብ ጽን ኢልና ብምስማዕ፡ ፍረ ዘለዎ ውጽኢት ምርካብ እዩ።
- ቃና ዘረባና: ኣብ መንጎና ዝግበር ናይ ቃላት ምልውዋጥ ንሃናጺ ሓሳባት ዘተባብዕ፣ ድኻም ሰባት ዘየናሽው፣ ከምኡድማ ንስራሕና ዘንቀሳቕስ ክኸውን ኣለዎ።
- ኣገባብኣጸሓሕፋና፣ ሰነዳትናን መራኸቢታትናን
- ቋንቋ መራኸቢታትና: ከም ውዳበ ንኣወንታዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ፣ ኩሉ ናብ ህዝቢ ዝዘርጋሕ ናይ ፕረስመግለጺታት፣ ቃለ-መጠይቓት ወይ ህዝባዊ ክትዓት፡ ኩሉ ተራ ዜጋና ብዝርድኦ ንጹርን ህዝባውን ናይ ትግርኛ ቋንቋክካየድ ንኣምንን ንትግብሮን። እዚ ድማ ንሓሳባትና ብቐጥታ ናብ ህዝቢ ንምብጻሕ እምበር፣ ንኦፊሴላዊ ወይ ካልኦትሃገራዊያን ቋንቋታት ኤርትራ ዘንእስ ወይ ዘግልል ኣይኮነን።
- ንጹርነትን ትሕዝቶን: ናብ ህዝቢ ዝዘርጋሕ ጽሑፋት ይኹን ውሽጣዊ ቃለ-ጉባኤታትና፣ ብንጹር፣ ንኹሉ ክርድኦብዝኽእል ትሕዝቶ ይጸሓፍ። ጽልኢ ወይ ምክፍፋል ዘለዓዕሉ ቃላት ኣይጥቀምን።
- ሓባራዊ ምጽዳቕ: ዝኾነ ይኹን ብስም እቲ ውዳበ ናብ ወጻኢ ዝወጽእ ጽሑፍ፣ መግለጺ፣ ወይ ሰነድ፣ ቅድሚምሕታሙ ብኹላቶም ኣባላት ተነቢቡን ተኣሪሙን ክጸድቕ ኣለዎ። ፍልልያት እንተሎ ብድምጺ ብልጫ ይዕረቕ።
- ዲጂታላዊ ድሕንነትን ምስጢራዊ ስማትን: ኣብ ዲጂታል መድረኻት እንጽሕፎም ጽሑፋት ብጥንቃቐንምስጢራውነት ብዝሓለወ መገድን ጥራይ ይዕቀብ። ኣባላትና ኣብ ውሽጣዊ ርክባቶም ሓቀኛ ስሞም ኣይጥቀሙን፤ነፍሲ ወከፍ ኣባል ብምስጢራዊ ኮድ-ስም ጥራይ እዩ ዝጥቀም።
- ግዜንኣገባብን ኣኼባታትና
- ስሩዕ ኣኼባታት: ጉጅለና ኣብ ሰሙን ሓደ ግዜ ብቐጻሊ ይእክብ። መዓልትን ሰዓትን ኩሉ ኣባል ዝሰማምዓሉ ቐዋሚግዜ ይኸውን።
- ህጹጽ ኣኼባታት: ሃንደበታዊ ወይ ህጹጽ ጉዳይ ምስ ዝፈጠር፣ ብውሑዱ ብ6 ኣባላት ሕቶ ክቐርብ ከሎ፣ ኣብ ውሽጢ24 ሰዓታት ህጹጽ ኣኼባ ይጽዋዕ።
- ምሕላው ግዜ: ኩልና ኣባላት ነቲ ዝተቆጸረሉ ሰዓት ብንቕሓትን ብኽብርን ነኽብሮ። ዘይምርካብ ወይ ምድንጓይ ምስዝጋጥም ቅድሚ እቲ ኣኼባ ምጅማሩ ክንገር ኣለዎ።
- ትካላዊቅርጺ፣ ኣመራርሓን ጸረ–ውልቀመላኽነትን
7.1. ማዕርነትን ጸረ–ውልቀመላኽነትን
ኣብ መንጎና ውልቀ-መላኽነት፣ ብሕትውና ስልጣን ወይ ንባዕልኻ ከም ፍሉይ ጌርካ ምሕሳብ ፈጺሙ ኣይፈቀድን። ሓደ ኣባልሓሳቡ ብሓይሊ ክጽዕን፣ ንኻልኦት ከንእስ፣ ወይ ንበይኑ ክውስን እንተፈቲኑ፣ እቶም ዝተረፉ ኣባላት ብሓባር ኮይኖም ስጉምቲ ይወስዱሉን ካብ ሓላፍነቱ ይኣልይዎን።
7.2. ላዕለዋይ ኣመራርሓ
ስራሕና ብስነ-ስርዓትን ብትካላዊ ኣገባብን ክመራሕ እዚ ዝስዕብ ናይ ላዕለዋይ ኣመራርሓ ቅርጺ ይወደብ፡
- ኣቦ–መንበር: ንሓፈሻዊ ምንቅስቓስ እቲ ውዳበ ይመርሕ፣ ንውዳበ ኣብ ወጻኢ ይውክል፣ ኣኼባታት ላዕለዋይኣመራርሓ የካይድ።
- ምክትል ኣቦ–መንበር: ኣብ ዘይህሉውነቱ ንኣቦ-መንበር ተኪኡ ይሰርሕ፣ ንፍሉያት ውሽጣዊ ዕማማትን ሽማግለታትንይከታተል።
- ሓፈሻዊ ጸሓፊ: ቃለ-ጉባኤታት ይሕዝ፣ ሰነዳትን መዛግብትን ብምስጢር ይዕቀብ፣ መዓልታዊ ውሽጣዊ ርክባትንምተእስሳር ክፍላት ይከታተል።
- ሓላፊ ንዋይን ፋይናንስን: ባጀት የዳልው፣ ናይ ገንዘብ መዝገብ ይሕዝ፣ ክፍሊታትን ወጻኢታትን ብሕጋውን ግሉጽንመገዲ የካይድ።
7.3. ሓለፍቲ ክፍላትን ሽማግለታትን
ነፍሲ ወከፍ ናይ ስራሕ ዓውዲ ብፍሉያት ክፍላትን ሓለፍቶምን ይምራሕ፡
- ሓላፊ ወጻኢ ጉዳያትን ዲፕሎማስን: ምስ ኣህጉራውያንን ዞባውያንን ትካላት፣ መንግስታትን ውድባትን ናይዲፕሎማሲያዊ ርክባት ይምህዝን የካይድን።
- ሓላፊ ህዝባዊ ርክባትን መራኸቢ ብዙሃንን: ናይ ፕረስ መግለጺታት የዳልው፣ መራኸቢ ብዙሃን ይቈጻጸር፣ ንራእይውዳበ ናብ ህዝቢ ብንጹር ትግርኛ የብጽሕ።
- ሓላፊ ሰብኣዊ መሰላትን ሕጋዊ ጉዳያትን: ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ይከታተልን ይመዝግብን፣ ሕጋዊ ደገፍንመጽናዕትታትን የዳልው።
- ሓላፊ ውደባን ምንቅስቓስ ማሕበረሰብን: ንኣባላት የደልድል፣ ንኤርትራዊ ማሕበረሰብ ኣብ ስደት የንቀሳቕስንይውድብን።
- ሓላፊ ጉዳያት መእለዪ ሓደስቲ ስደተኛታትን ህጹጽ ረድኤትን: ንሓደስቲ ዝስደዱ ዘለዉ ዜጋታት ናይ ምእላይ፣ምብጻሕን ህጹጽ ረድኤት ናይ ምእላሽን ስራሕ ይመርሕ።
- ሓላፊ መጽናዕትን ስትራቴጂን: ፖሊሲታት፣ ናይ ቃልሲ ስትራቴጂታትን መጻኢ ናይ ሃገር ህንጸት መጽናዕትታትንየንደፍ።
- ሓላፊ ምቁጽጻርን ውሽጣዊ 오ዲትን: ናይ ገንዘብ፣ ሰነዳትን ኣሰራርሓን ግሉጽነት ይቆጻጸር፣ ውሽጣዊ ኦዲትብምካያድ ንስነ-ስርዓት ይከታተል።
7.4. ምቅይያር ስልጣን
ስልጣን ምብሓትን ንምውጋድ፣ ናይ ኣመራርሓን ክፍላትን ሓላፍነታት ኣብ መንጎ ኣባላት ኣብ ሰለስተ ወርሒ (ወይ ብዝጸደቐናይ ግዜ ገደብ) ሓደ ግዜ ብተራ ወይ ብምርጫ ይዘዋወር። እቲ ዝነበረ ኣመራርሓ ንኹሉ ሰነዳትን ጸብጻባትን ብስነ-ስርዓትናብቲ ዝስዕብ ሓድሽ ኣመራርሓ የረክብ።
- ኣወጻጽኣውሳነታትን ተሓታትነትን
- ኣወጻጽኣ ውሳነ: ውሳነታት ብስምምዕነት ይሓልፉ። ስምምዕነት እንተዘይተበጺሑ፣ ውሳነ ብብዝሒ ድምጺ ይጸድቕ።
- ተሓታትነት: ነፍሲ ወከፍ ኣባል ዝተዋህቦ ሓላፍነት ብቕንዕናን ብግዜኡን ናይ ምስራሕ ግዴታ ኣለዎ። ስራሕ ዘየማልእኣባል ብሓላፍነት ይሕተት።
- ፋይናንስንግሉጽነትን
- ሓባራዊ ባጀት: ናይዚ ጉጅለ ቁጠባዊ ዓቕሚ ብወጻኢ ሓገዝ ወይ ብውሽጣዊ ወርሓዊ ክፍሊት ኣባላት ይእክብ።